Moeite met ademhalen? Laten we het over astma hebben

Astma is een chronische luchtwegaandoening die de luchtwegen in de longen aantast, waardoor ze ontstoken en vernauwd worden. Dit kan leiden tot ademhalingsproblemen die variëren van mild tot levensbedreigend. Hoewel het op elke leeftijd kan ontstaan, begint het vaak al in de kindertijd en vereist het levenslange beheer.

Wat is astma?

Astma is een aandoening waarbij je luchtwegen vernauwen en opzwellen, waardoor extra slijm ontstaat. Dit veroorzaakt hoesten, piepende ademhaling, benauwdheid op de borst en kortademigheid. Het kan voor sommige mensen een kleine overlast zijn, maar voor anderen kan het de dagelijkse activiteiten verstoren en tot ernstige aanvallen leiden.

De exacte oorzaak is niet volledig bekend, maar het kan een combinatie zijn van omgevings- en genetische factoren. Veelvoorkomende triggers zijn:

• Allergenen zoals stuifmeel, schimmel, huidschilfers van huisdieren en huisstofmijten
• Luchtverontreinigende stoffen en irritatieve stoffen zoals rook en chemische dampen
• Luchtweginfecties
• Lichamelijke activiteit, vooral bij koud weer, kan door inspanning veroorzaakte astma verergeren.
• Koude lucht
• Stress en sterke emoties
• Bepaalde medicijnen zoals aspirine of bètablokkers

Mensen met een familiegeschiedenis van de ziekte of allergieën lopen een hoger risico om deze te ontwikkelen.

Wereldwijde Statistieken

Astma is een belangrijk wereldwijd gezondheidsprobleem. Volgens de Global Initiative for Asthma (GINA):

• In de Verenigde Staten leven momenteel ongeveer 25 miljoen mensen met deze aandoening.
• In Europa suggereren schattingen dat het meer dan 30 miljoen volwassenen en kinderen treft, met prevalentie variërend van 5 tot 10 procent, afhankelijk van het land.
• In Latijns-Amerika melden landen als Brazilië, Mexico en Argentinië prevalentiepercentages tussen de 10 en 20 procent bij kinderen, vaak door stedelijke luchtvervuiling en beperkte toegang tot consistente gezondheidszorg.

Symptomen herkennen

Astmasymptomen kunnen per persoon verschillen. Veelvoorkomende symptomen zijn onder andere:

• Kortademigheid
• Benauwdheid of pijn op de borst
• Hijgen bij het uitademen
• Hoesten, vooral ‘s nachts, vroeg in de ochtend of tijdens het sporten

Sommige mensen kunnen zeldzame symptomen ervaren, terwijl anderen bijna elke dag symptomen hebben. Ernstige aanvallen vereisen onmiddellijke medische hulp.

Astma en EGPA (Eosinofiele Granulomatose met Polyangiitis)

In zeldzame gevallen kan het een vroege manifestatie zijn van eosinofiele granulomatose met polyangiitis (EGPA), een zeldzame ziekte die een vorm van vasculitis omvat die kleine tot middelgrote bloedvaten aantast.

Volgens Groh et al. (2015), EGPA begint bijna altijd met astma, vooral bij volwassenen met laat-in-start of behandelingsresistente vormen. In de context van EGPA is astma meestal niet-allergisch en eosinofiel, wat betekent dat het niet wordt getriggerd door allergenen en hoge niveaus van een specifiek type witte bloedcel genaamd eosinofielen bevat.

Het NIH Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD) stelt dat naarmate de ziekte vordert, dit kan leiden tot systemische ontsteking, orgaanschade en andere symptomen zoals sinusitis, neuspoliepen, huiduitslag en neuropathie.

Het herkennen van de relatie tussen astma en EGPA is cruciaal, vooral wanneer astma gepaard gaat met verhoogde eosinofielwaarden of niet reageert op standaardtherapie. Het risico op EGPA wordt relevanter bij patiënten van wie astma moeilijk of onmogelijk te beheersen is met conventionele behandeling.

In veel gevallen wordt EGPA voorafgegaan door jaren van ernstige of laat beginnende astma, die mogelijk niet verbetert ondanks hoge doses ingeademde medicijnen of biologische middelen. Vroege opsporing en interventie kunnen de uitkomsten voor patiënten aanzienlijk beïnvloeden.

Behandelingsopties

Er is geen genezing voor astma, maar het kan effectief worden beheerd met medicatie en aanpassingen in de levensstijl. Behandelingsopties zijn:

1. Medicatie

• Langdurige controlemedicatie: Deze omvatten ingeademde corticosteroïden, leukotrieenmodificatoren en langwerkende bèta-agonisten (LABAs).
• Snelle verlichting (reddings-) medicatie: Kortwerkende bètaagonisten (SABA’s) worden gebruikt om symptomen snel te verlichten tijdens een astma-aanval.
• Biologische middelen: Voor ernstige astma kunnen biologische therapieën zoals omalizumab of mepolizumab worden voorgeschreven.

2. Monitoring en levensstijl

• Gebruik van een piekdoorstroommeter om de ademhalingsfunctie te volgen
• Vermijding van bekende triggers
• Stoppen met roken
• Regelmatige lichaamsbeweging binnen individuele tolerantie

3. Actieplan

Patiënten worden aangemoedigd samen met hun zorgverlener een persoonlijk astma-actieplan op te stellen. Deze beschrijft het dagelijkse beheer en hoe je verergerende symptomen herkent en aanpakt.

4. EGPA-behandeling

Wanneer astma deel uitmaakt van EGPA, de behandeling richt zich op het beheersen van de onderliggende auto-immuunziekte, niet alleen de astmasymptomen. Dit komt doordat EGPA ontstekingen veroorzaakt in bloedvaten door het hele lichaam, niet alleen in de longen. Het behandelen van de hele ziekte met systemische medicijnen zoals corticosteroïden of immunosuppressiva is essentieel om schade aan andere organen zoals de zenuwen, huid, hart of nieren te voorkomen. Daardoor verbeteren astmasymptomen vaak naarmate de algehele ontsteking onder controle wordt gebracht.

Als u astma heeft en vermoedt dat u een zeldzame ziekte heeft, kunt u gebruikmaken van onze gratis Risicocheck voor zeldzame ziekten. Vul gewoon ons patiëntformulier in, dan doen wij de rest. Ontvang vandaag nog uw beveiligde analyse, aangedreven door AI en beoordeeld door ons team van medische experts.

Referenties

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). “Astmaprevalentie VS 2023.”
• Eurostat. ” Finland: EU-land met het hoogste aandeel astmatici” 2021 .
• Cooper PJ, Figueiredo CA, Rodriguez A, et al. Astma begrijpen en beheersen in Latijns-Amerika: een overzicht van recent onderzoek gebaseerd op het SCAALA-programma. Clin Transl Allergie. 2023; E12232.
• Groh M, Pagnoux C, Baldini C, et al. Eosinofiele granulomatose met polyangiitis (Churg–Strauss): evolutie van ziekteclassificatie, huidige diagnostische en behandelmethoden. Eur J Intern Med. 2015 Sep; 26(7):545-53: https://doi.org/10.1016/j.ejim.2015.04.022
  
• NIH Genetisch en Zeldzame Ziekten Informatiecentrum (GARD). “Eosinofiele granulomatose met polyangiitis.”
• Mayo Clinic “Astma, Diagnose en Behandeling“.